Φιλαδελφειώτες και Μαδυτινοί έχουν γράψει: Η κοινωνιολόγος Αφροδίτη Τεπέρογλου για το έργο της Αντρέ Μισέλ «Κοινωνιολογία της οικογένειας και του γάμου» .2

Καταχωρώ παρακάτω και το δεύτερο μέρος της αναφοράς της Φιλαδελφειώτισσας κοινωνιολόγου Αφροδίτης Τεπέρογλου στο έργο της Αντρέ Μισέλ με τίτλο «Κοινωνιολογία της Οικογένειας και του Γάμου», που σε μετάφραση της κοινωνιολόγου Λουκίας Μ. Μουσούρου κυκλοφόρησε το έτος 1981 από τις Εκδόσεις Gutenberg του φίλου Γιώργου Δαρδανού – όπως το υποσχέθηκα χθες εδώ, στον «Κόσμο της Ν. Φιλαδέλφειας», όπου είδε το φως της δημοσιότητας και το πρώτο μέρος αυτής της αναφοράς, η οποία είχε πρωτοδημοσιευθεί στην δεκαπενθήμερη επιθεώρηση του βιβλίου «Διαβάζω» (Τεύχος 58, 15 Δεκεμβρίου 1982):

«Στο έβδομο κεφάλαιο παρουσιάζεται μια καινούργια προβληματική της συζυγικής δυάδας. Μέσα από το κεφάλαιο αυτό διαμορφώνεται ένα βασικό ερώτημα, εάν και κατά πόσο ο κοινωνιολόγος «θεωρεί πως ο γάμος αποβλέπει στην συμφωνία μεταξύ των συζύγων ή θεωρεί πως αυτός είναι ένας χώρος ανταλλαγής όπου δημιουργούνται προστριβές αλλά και όπου είναι απαραίτητη η συνεργασία» (σελ. 234). Στο ίδιο κεφάλαιο η Αντρέ Μισέλ ασχολείται με την προβληματική στις σχέσεις των συζύγων. Αναλύει την θέση του καθενός των συζύγων μέσα στο ζευγάρι, όπως η θέση αυτό προσδιορίζεται από τα εφόδια που οι σύζυγοι έχουν πριν παντρευτούν..

Στο όγδοο κεφάλαιο η συγγραφεύς αναλύει την διαντίδραση ανάμεσα στο ζευγάρι, με ιδιαίτερη αναφορά στην πρόβλεψη της συζυγικής προσαρμογής και στις μεταβλητές της συζυγικής διαντίδρασης, όπως αυτή περνά από την επαγγελματική θέση της γυναίκας και την ικανοποίησή της από τον γάμο.

Τελειώνοντας την εργασία της η Αντρέ Μισέλ στα συμπεράσματα καταλήγει σε μια πολύ σωστή παρατήρηση ότι η «κρίση της οικογένειας» δεν είναι παρά το αποτέλεσμα της κρίσης των αξιών, η οποία θίγει την νεολαία σ’ εκείνες τις κοινωνίες που ακόμα δεν αντικατάστησαν τις αξίες με άξονα την πάση θυσία ανάπτυξη της παραγωγής και της κατανάλωσης (εκλαϊκευμένη και ξεπερασμένη κληρονομιά της βιβλικής επιταγής «αυξάνεσθε και πληθύνεσθε») με τις αξίες της ευτυχίας και της ανάπτυξης του ατόμου άσχετα με την ηλικία, το φύλο, την φυλή ή την κοινωνιοεπαγγελματική του θέση (σελ. 280).

Θα πρέπει να σταθούμε ιδιαίτερα στην πραγματικά άψογη μεταφραστική εργασία της κ. Λουκίας Μουσούρου. Γνωρίζουμε πόσα ανυπέρβλητα εμπόδια δημιουργούνται από την έλλειψη μετάφρασης και απόδοσης των ξένων κοινωνιολογικών όρων στα ελληνικά. Γι’ αυτό πιστεύουμε ότι η κ. Μουσούρου σεβάστηκε τόσο πολύ το κείμενο της Αντρέ Μισέλ, που ο αναγνώστης στο τέλος έχει την εντύπωση ότι το πρωτότυπο είναι γραμμένο στα ελληνικά και ότι δεν πρόκειται για μετάφραση. Και, τέλος, επισημαίνουμε κάτι που θα πρέπει να γίνει παράδειγμα για επόμενες μεταφράσεις παρομοίων κειμένων. Την παράθεση δηλαδή των όρων όπως ακριβώς είναι στην ξένη γλώσσα. Πράγμα που με μεγάλη συνέπεια ακολουθεί η κ. Μουσούρου.

Ακόμα πρέπει ιδιαίτερα να αναφερθούμε στο παράρτημα «Η ελληνική οικογένεια. Βασικά στοιχεία», γραμμένο από την κ. Λουκία Μουσούρου (σελ. 281-293). Όπως τονίζει η συγγραφεύς του παραρτήματος «θα θέλαμε πρώτον να βοηθήσουμε τον αναγνώστη της ωραίας, συνθετικής δουλειάς της Αντρέ Μισέλ να τοποθετήσει τα φαινόμενα  που χαρακτηρίζουν την ελληνική οικογένεια στα πλαίσια της όλης προβληματικής της κοινωνιολογίας της οικογένειας» (σελ. 281).

Έτσι στο παράρτημα αναφέρονται δημογραφικά στοιχεία, καθώς και συμπεράσματα και στοιχεία ερευνών για την γαμηλιότητα του ελληνικού πληθυσμού, τους πρώτους, δεύτερους γάμους, την γεννητικότητα και την γονιμότητα, τα εξώγαμα παιδιά, την επαγγελματική δραστηριότητα των εγγάμων γυναικών, τους ρόλους των συζύγων και την δομή της ελληνικής βιβλιογραφίας και την λύση του γάμου και το διαζύγιο.

Η κοινωνιολογία της οικογένειας και του γάμου της Αντρέ Μισέλ είναι, πιστεύουμε, μια ουσιαστική προσφορά στον χώρο της κοινωνιολογίας, όπως κι’ όλα τα άλλα κείμενα-εργασίες της «Κοινωνιολογικής Βιβλιοθήκης» που κάτω από την επιστημονική διεύθυνση του Καθηγητή της Παντείου Ανωτάτης Σχολής Πολιτικών Επιστημών Δημήτρη Τσαούση μάς έδωσε κλασιά έργα σε μεταφράσεις, όπως του T. Bottomore «Κοινωνιολογία» ή του Max Weber «Η προτεσταντική ηθική και το πνεύμα του καπιταλισμού», για να αναφέρουμε μερικά μόνο παραδείγματα.

Η συνθετική εργασία, η άψογη μετάφραση και η πληθώρα της βιβλιογραφίας κάνουν το βιβλίο εγχειρίδιο για τους κοινωνικούς επιστήμονες, κι όχι μόνο γι’ αυτούς».

Εδώ τελειώνει η αναφοράτης Φιλαδελφειώτισσας κοινωνιολόγου Αφροδίτης Τεπέρογλου στο έργο της Αντρέ Μισέλ «Κοινωνιολογία της Οικογένειας και του Γάμου» – θα ήθελα ωστόσο να σημειώσω πως ο «Κόσμος της Ν. Φιλαδέλφειας» θα επανέλθει στην Αφροδίτη Τεπέρογλου· οι εργασίες της, τα δημοσιεύματά της εν γένει, και η όλη παρουσία της γενικότερα και ειδικότερα στην πόλη μας, νομίζω πως το επιβάλλουν αυτό.

Κώστας Π. Παντελόγλου